Recensie – Het Familiediner in het theater; werkt de formule van een tv-programma op een podium?

Al vijfentwintig jaar is Het Familiediner een vaste waarde op televisie. Miljoenen kijkers zien wekelijks hoe presentator en mediator Bert van Leeuwen gebroken families helpt om weer met elkaar in gesprek te komen. In Theater de Mythe in Goes bracht hij die televisiewereld naar het podium, maar dan met een extra laag: wat gebeurt er eigenlijk achter de schermen, en waarom lopen families zo vaak vast op ogenschijnlijk kleine dingen?

Hans Puik 30-01-26

Van Leeuwen is op het toneel precies zoals kijkers hem kennen: warm, rustig, empathisch en met gevoel voor humor. Hij neemt het publiek mee langs pijnlijke misverstanden en nooit eerder uitgezonden fragmenten uit een kwart eeuw familiebeslommeringen. Soms wordt hard gelachen – bijvoorbeeld om ongemakkelijke ontmoetingen of onverwachte reacties – en er is bij momenten ook vertwijfeling als wordt getoond waarmee ruzies zijn begonnen. 

Helaas zit de zaal bij lange na niet vol. Is dat gek? Het concept roept natuurlijk vraagtekens op, wat krijgen we als bezoekers precies te zien? De presentator van dienst doet het op geheel eigen wijze, en vanaf begin heerst er een duidelijke huiskamersfeer. Het licht blijft voor de verandering in de zaal gewoon aan, waardoor dat gevoel versterkt wordt. Iedereen mag - wanneer hij of zij maar wil - roepen van uit de zaal als diegene een vraag heeft. Hier wordt zeker gebruik van gemaakt. Een mooi moment is ook als Bert van Leeuwen met een filmende telefoon (we zien de beelden live op het grote scherm) de zaal instapt en het gevoel oproept dat hij naar iemand op zoek is die er niet zomaar is, maar om een ruzie op te lossen. Dit blijkt niet echt, maar een manier om mensen te laten ervaren hoe het is wanneer Bert ineens voor je neus staat.

Wat de voorstelling onderscheidt van een simpele ‘best of’-compilatie, is de inhoudelijke verdieping. Samen met psycholoog Bernadette Klaassen zoomt Van Leeuwen in op de vraag waar familieruzies écht vandaan komen. Want, zo wordt duidelijk, het gaat zelden om dat ene verjaardagsfeestje, die erfenis of die boze app. Daaronder ligt vaak een oud gemis - niet gehoord worden, jaloezie, angst of verdriet - of een opeenstapeling van factoren..

Dankzij de grote mate van interactie voelt de voorstelling niet als eenrichtingsverkeer, maar als een gezamenlijke zoektocht. Van Leeuwen reageert met oprechte aandacht en humor, wat de drempel verlaagt om onderwerpen bespreekbaar te maken. Het wordt overigens nergens zwaar of therapeutisch, maar ook niet oppervlakkig. Humor verzacht, emotie verdiept. Bezoekers verlaten de zaal niet alleen met een stukje 'familiediner-geschiedenis', maar ook met praktische handvatten: beter luisteren, sneller uitspreken wat je voelt, en vooral beseffen dat achter boosheid vaak iets anders schuilgaat.

Wat is dan de conclusie na een avondje 'Familiediner in het theater'? Een interessante avond is het zeker, en toch bespeur ik bij mezelf ook de vraag of het helemaal een geschikt format is voor het theater. Zou een '25-jarige jubileumaflevering' op tv niet hetzelfde effect sorteren als deze theateravond? Wat in elk geval een meerwaarde is, is het gevoel dat je echt even in de 'huiskamer van Bert' zat en mee kon praten over familieruzies, en nog belangrijker: het oplossen daarvan. Maar het risico is wel, zeker wanneer een psycholoog duiding komt geven, dat het een beetje kabbelt en een 'terug-naar-de-schoolbanken-idee'. Ik zou zeggen, ga zelf oordelen door bij een van de aankomende shows te gaan kijken. En wie middenin een familieruzie zit, gaat zeker naar huis met stof tot nadenken – en misschien zelfs met de moed om zelf de eerste stap te zetten in de richting van een oplossing.